LNG Tesisatı Nedir? Şebeke Olmayan Tesislerde Doğalgaz Kullanımı

Doğalgaz şebekesinin ulaşmadığı bir bölgede faaliyet gösteren işletmeler, uzun süre kömür, fuel-oil, motorin veya LPG gibi seçeneklerle yetinmek zorunda kaldı. Bugün bu tesisler için öne çıkan alternatiflerden biri LNG tesisatı ile doğalgaz kullanımıdır. LNG, boru hattı yerine tankerlerle taşınan ve tesis bünyesindeki depolama ve buharlaştırma ekipmanları aracılığıyla yeniden gaz hâline getirilerek kullanılan doğalgazdır. Bu yazıda LNG tesisatının ne olduğunu, hangi bileşenlerden oluştuğunu ve Kahramanmaraş ve çevresinde şebeke dışında kalan işletmelerin bu seçeneği değerlendirirken nelere dikkat etmesi gerektiğini genel hatlarıyla anlatıyoruz.

LNG Nedir?

LNG (Liquefied Natural Gas), Türkçe karşılığıyla sıvılaştırılmış doğalgazdır. Doğalgaz yaklaşık eksi 162 °C'ye kadar soğutulduğunda sıvı hâle gelir ve hacmi, gaz hâline göre yaklaşık 600'de birine iner. Bu sayede büyük miktarda enerji, özel yalıtımlı tanklarla karayolundan taşınabilir. Kullanım noktasında sıvı LNG yeniden ısıtılarak gaz hâline getirilir ve tesis içindeki doğalgaz tesisatı üzerinden cihazlara ulaştırılır.

LNG çoğu zaman LPG ile karıştırılır. Oysa bu iki yakıt birbirinden farklıdır: LNG, ağırlıklı olarak metandan oluşan doğalgazın sıvı hâlidir; LPG ise propan ve bütan karışımıdır. Yakma ekipmanları, çalışma basınçları ve güvenlik gereklilikleri de buna göre farklılık gösterir.

LNG Tesisatı Hangi Bileşenlerden Oluşur?

Her proje tesisin tüketimine ve sahanın özelliklerine göre şekillense de bir LNG tesisatında genel olarak şu bölümler bulunur:

• Depolama tankı: LNG'yi çok düşük sıcaklıkta tutabilen, çift cidarlı ve yalıtımlı (kriyojenik) tanklardır. Tank hacmi, tesisin tüketimine ve tedarik sıklığına göre belirlenir.
• Buharlaştırıcılar (evaporatörler): Sıvı LNG'yi gaz hâline getiren ekipmanlardır. Uygulamada çoğunlukla ortam havasından ısı alan atmosferik buharlaştırıcılar kullanılır; ihtiyaca göre farklı çözümler de tercih edilebilir.
• Basınç düşürme ve ölçüm istasyonu: Gazın basıncını tesisin kullanım basıncına düşüren regülatörlerden, emniyet ekipmanlarından ve sayaçtan oluşur.
• Koku verme (odorizasyon): Doğalgaz doğal hâliyle kokusuzdur. Olası bir kaçağın fark edilebilmesi için pek çok uygulamada gaza koku verme ünitesi de bulunur.
• Tesis içi doğalgaz tesisatı: İstasyondan çıkan gazı kazanlara, brülörlere, fırınlara veya proses ekipmanlarına ulaştıran boru hattı ve vanalardır.
• Güvenlik ekipmanları: Emniyet ventilleri, acil kapatma vanaları, gaz algılama sistemleri ve yangın güvenliğine yönelik önlemler.

LNG ile Doğalgaz Kimler İçin Uygun Olabilir?

LNG, özellikle doğalgaz şebekesine bağlanma imkânı bulunmayan ve belirli bir enerji tüketimi olan işletmeler için değerlendirilen bir çözümdür. Örneğin:

• Şebeke hattının ulaşmadığı bölgelerdeki fabrikalar ve üretim tesisleri,
• Isıtma ihtiyacı yüksek olan seralar ve tarımsal işletmeler,
• Şehir dışında kalan oteller, tesisler ve sosyal yapılar,
• Proses ısısı için buhar veya sıcak su kullanan gıda, tekstil ve benzeri işletmeler,
• Şebeke gelene kadar bir geçiş çözümü arayan yatırımlar.

LNG'nin bir işletme için uygun olup olmadığına; tüketim miktarı, mevcut yakıtın maliyeti, tank sahası için yeterli alan bulunup bulunmadığı, tedarik koşulları ve ilk yatırım tutarı birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir. Tüketimi düşük olan tesislerde LNG her zaman en ekonomik seçenek olmayabilir.

LNG Tesisatının Avantajları ve Sınırları

Doğru projelendirilmiş bir LNG tesisatı, işletmelere şebeke doğalgazına yakın bir kullanım kolaylığı sunabilir. Başlıca avantajları şöyle sıralanabilir:

• Kömür ve sıvı yakıtlara göre daha temiz bir yanma; kül, kurum ve yakıt stoklama sorunlarının azalması,
• Brülör ve kazanlarda daha hassas ve otomatik kontrol imkânı,
• Doğalgaza uygun ekipmanlarla çalışıldığı için, ileride şebeke geldiğinde dönüşümün daha kolay planlanabilmesi.

Öte yandan bazı sınırları da göz önünde bulundurmak gerekir:

• Tank, buharlaştırıcı ve istasyon için ilk yatırım gerekir; tank sahası için güvenlik mesafelerine uygun bir alan ayrılmalıdır.
• Enerji arzı düzenli tanker sevkiyatına bağlıdır; tüketim takibi ve tedarik planlaması iyi yapılmalıdır.
• LNG'nin birim maliyeti piyasa koşullarına göre değişebilir; maliyet karşılaştırması güncel tekliflerle yapılmalıdır.

Mevzuat, İzinler ve Projelendirme

LNG, piyasası düzenlenmiş bir enerji ürünüdür ve tedariki bu alanda gerekli lisanslara sahip şirketler tarafından yapılır. Tank sahasının konumu, güvenlik mesafeleri, yangın önlemleri ve tesis içi tesisatın tasarımı yürürlükteki mevzuata ve ilgili standartlara uygun olmalıdır. Ayrıca yerel yönetimler ve diğer kurumlar nezdinde çeşitli izinlerin alınması gerekebilir. Bu konudaki şartlar zaman içinde değişebileceğinden, yatırım kararından önce tedarikçi firma ve konusunda uzman mühendislerle birlikte güncel gereklilikleri kontrol etmeniz önemlidir.

Projelendirme aşamasında tesisin saatlik ve yıllık gaz ihtiyacı, cihazların çalışma basınçları, tank ve buharlaştırma kapasitesi ile sahadaki yerleşim birlikte ele alınır. İstasyondan sonraki tesis içi doğalgaz tesisatı ise tıpkı şebeke gazında olduğu gibi doğru boru çapı, uygun malzeme, sızdırmazlık testleri ve emniyet ekipmanlarıyla tasarlanmalıdır.

Şebeke Doğalgazı Gelirse Ne Olur?

LNG ile doğalgaz kullanan bir tesise ileride şebeke hattı ulaşırsa işletme, şebeke doğalgazına geçişi değerlendirebilir. Bu durumda tesis içi tesisatın ve yakma ekipmanlarının durumu, yeni bağlantı noktası ve dağıtım şirketinin teknik şartları dikkate alınarak bir dönüşüm planı hazırlanır. Kahramanmaraş'ta şebeke bağlantısına ilişkin süreçler, dağıtım şirketi Armadaş'ın şartlarına göre yürütülür. Tesis içi tesisat baştan doğru projelendirildiyse bu geçiş çok daha kolay planlanabilir.

LNG Tesisatı Planlarken Nelere Dikkat Etmelisiniz?

1. Mevcut enerji tüketiminizi ve ileride beklediğiniz kapasite artışını netleştirin.
2. Bölgenize doğalgaz şebekesinin ulaşma ihtimalini ve takvimini araştırın.
3. Birden fazla lisanslı tedarikçiden teklif alarak tedarik koşullarını karşılaştırın.
4. Tank sahası için güvenlik mesafelerine uygun alan olup olmadığını uzmanlarla birlikte değerlendirin.
5. Kazan, brülör ve proses ekipmanlarınızın doğalgaza uygunluğunu kontrol ettirin.
6. Tesis içi tesisatın projelendirilmesini ve uygulamasını bu alanda deneyimli bir ekibe yaptırın.

Sanayi tesislerinde doğalgaz kullanımına ilişkin genel bilgiler için sanayi doğalgaz tesisatı sayfamızı inceleyebilirsiniz. İşletmenizde LNG ile doğalgaz kullanımını değerlendiriyorsanız, tesis içi tesisat ve projelendirme konusunda Prizma Doğalgaz'a danışabilirsiniz.